Kısa sürede art arda ölü bulunan gri balinalar bilim insanlarını endişelendirdi. Zon iki buçuk hafta içinde beşinci gri balinanın ölmesi, olayın boyutunu gözler önüne serdi.
ABD’nin San Francisco Bay bölgesinde son haftalarda art arda görülen balina ölümleri, hem bilim insanlarını hem de yetkilileri alarma geçirdi. Yoğun deniz trafiğiyle bilinen körfezde, balinaların giderek daha sık görülmesi ve bazı bireylerin ölü olarak kıyıya vurması dikkat çekiyor.
Son iki buçuk hafta içinde beşinci gri balinanın ölmesi, olayın boyutunu ortaya koyarken bu ölümlerden en az birinin, gemi çarpması sonucu gerçekleştiği doğrulandı.
Diğer vakalarda ise incelemeler sürüyor. Ancak bazı balinaların ileri derecede çürümüş olması ya da ulaşılması zor bölgelerde bulunması nedeniyle ölüm nedenlerinin tespit edilmesi güçleşiyor.
Nüfusları yarı yarıya düştü
Veriler de endişe verici. Gri balina nüfusu 2016’dan bu yana yarıdan fazla azalarak yaklaşık 27 binden 13 binin altına geriledi. NOAA, 2018’de başlayan süreci “olağandışı ölüm olayı” olarak tanımlamıştı. Bu durum 2023’te sona ermiş gibi görünse de, son veriler ölümlerin yeniden arttığını ortaya koyuyor.
Geçen yıl körfeze giren 36 gri balinadan 21’inin öldüğü, bunların önemli bir kısmının gemi çarpmasıyla hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Bu yıl da benzer bir eğilim sürüyor.
Uzmanlar denize açılanlara basit ama kritik bir uyarıda bulunuyor: “Eğer bir balinanın su püskürttüğünü görürseniz, hızınızı düşürün.” Ayrıca teknelerin balinalardan en az bir futbol sahası mesafesi kadar uzak durması gerektiği vurgulanıyor.
Tüm bu gelişmeler, hem deniz ekosistemi hem de küresel çevre dengesi açısından daha büyük bir sorunun işareti olabilir. Uzmanlara göre gri balinalar dayanıklı bir tür olsa da, artan stres faktörleri karşısında toparlanıp toparlanamayacakları belirsizliğini koruyor.
Göç rotaları değişiyor
Bilim insanları, bu olağandışı hareketliliğin arkasında daha derin bir neden olabileceğine dikkat çekiyor. Gri balinalar, gri balina türü, dünyanın en uzun göç rotalarından birine sahip.
Arktik’te beslenen bu balinalar, üreme için Meksika kıyılarına kadar yaklaşık 16 bin kilometrelik bir yol kat ediyor. Bu yolculuk sırasında genellikle beslenmeyip, Arktik’te depoladıkları enerjiyle hayatta kalıyorlar.
Ancak uzmanlara göre bu denge bozulmuş olabilir. Arktik bölgede besin kaynaklarının azalması, balinaların yeterli enerji depolayamadan göçe çıkmasına yol açıyor. Bu da onları yol boyunca yeni besin arayışına itiyor.
Son yıllarda balinaların normalde uğramadıkları körfez gibi bölgelere girmesi de bu duruma bağlanıyor. Amerikan Memeli Hayvanlar Topluluğu uzmanları, bunun ‘alışılmadık’ bir davranış olduğunu ve besin yetersizliğinin güçlü bir işareti sayılabileceğini belirtiyor.
Bazı balinaların aşırı zayıf halde bulunması da bu görüşü destekliyor. Uzmanlar, körfezin balinalar için geçici bir ‘dinlenme’ ya da ‘besin arama’ alanına dönüşmüş olabileceğini ifade ediyor.
-Sputnık
